- \n
- Efekt \u015bw. Mateusza to obserwowalny w wielu dziedzinach mechanizm, w kt\u00f3rym sukces przyci\u0105ga kolejne sukcesy, a brak sukcesu tylko pog\u0142\u0119bia trudno\u015bci.<\/li>\n
- Rynek finansowy nie zawsze kieruje si\u0119 fundamentaln\u0105 „warto\u015bci\u0105” sp\u00f3\u0142ki, lecz ma tendencje do wybierania tych firm, kt\u00f3re odnosi\u0142y sukcesy w przesz\u0142o\u015bci.<\/li>\n<\/ul>\n
\nEfekt \u015bw. Mateusza, czyli dlaczego \u201cbogaci staj\u0105 si\u0119 bogatsi, a biedni biedniej\u0105\u201d<\/h2>\n
W Ewangelii wg. \u015bw. Mateusza znajdziemy cytat z przypowie\u015bci Jezusa Chrystusa, kt\u00f3ry brzmi:<\/span><\/p>\n
Ka\u017cdemu, kto ma, b\u0119dzie dodane; a temu, kto nie ma, zabior\u0105 nawet to, co ma.<\/p><\/blockquote>\n
W 1968 roku tak\u0105 zasad\u0119 zaobserwowa\u0142 w \u015bwiecie nauki socjolog Robert K. Merton. Okaza\u0142o si\u0119, \u017ce kr\u0119gi naukowe maj\u0105 tendencje do nagradzania tych naukowc\u00f3w, kt\u00f3rych wyr\u00f3\u017cniono w przesz\u0142o\u015bci, przy czym wyr\u00f3\u017cnienia te niekoniecznie by\u0142y adekwatne do ich rzeczywistego wk\u0142adu w dziedzin\u0119.\u00a0<\/span><\/p>\n
Mechanizm dzia\u0142a\u0142 na zasadzie samospe\u0142niaj\u0105cej si\u0119 przepowiedni, w kt\u00f3rej ten, \u201ckto ma\u201d, czyli znany naukowiec, ze wzgl\u0119du na niewielk\u0105 przewag\u0119 nad reszt\u0105 na pocz\u0105tku drogi, zyskuje okazj\u0119, by mie\u0107 jeszcze wi\u0119cej<\/strong>. Jego pierwsza praca jest istotna i zostaje wyr\u00f3\u017cniona, co przysparza mu popularno\u015bci. Popularno\u015b\u0107 oznacza, \u017ce jest cz\u0119\u015bciej cytowany przez koleg\u00f3w. Cz\u0119stsze cytaty oznaczaj\u0105 jeszcze wi\u0119ksz\u0105 popularno\u015b\u0107, a wi\u0119ksza popularno\u015b\u0107 – szanse na kolejne nagrody.\u00a0 Mimo \u017ce jego kolejne prace teoretycznie nie zas\u0142uguj\u0105 na docenienie bardziej, ni\u017c prace mniej znanych badaczy.\u00a0<\/span><\/p>\n
W bran\u017cy marketingowej z podobnym zjawiskiem spotka\u0142 si\u0119 Andrew S.C. Ehrenberg, stwierdzaj\u0105c, \u017ce przedsi\u0119biorstwa odpowiadaj\u0105ce za du\u017c\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 rynku maj\u0105 wi\u0119cej konsument\u00f3w, kt\u00f3rzy dodatkowo s\u0105 bardziej lojalni, przy czym te ciesz\u0105ce si\u0119 mniejsz\u0105 popularno\u015bci\u0105 nie tylko zarabiaj\u0105 mniej, ale ich klienci s\u0105 im mniej wierni. Co sta\u0142o w sprzeczno\u015bci za\u0142o\u017ceniami marketingu niszowego i sugerowa\u0142o, \u017ce bez wzgl\u0119du na wszystko, ka\u017cde przedsi\u0119biorstwo, w teorii, powinno celowa\u0107 w rynek masowy.\u00a0<\/strong><\/span><\/p>\n
Dzisiaj wiadomo ju\u017c, \u017ce Efekt \u015bw. Mateusza obserwujemy praktycznie wsz\u0119dzie i powinno nas to obchodzi\u0107, poniewa\u017c stoi w sprzeczno\u015bci z intuicyjnym wyobra\u017ceniem o rynkach finansowych.\u00a0<\/span><\/p>\n
Rynek finansowy: wyobra\u017cenia kontra rzeczywisto\u015b\u0107<\/h3>\n
Przez b\u0142\u0105d poznawczy zwany Hipotez\u0105 Sprawiedliwego \u015awiata, ludzie maj\u0105 tendencje do postrzegania rzeczywisto\u015bci jako merytokracji, w kt\u00f3rej wysi\u0142ki jednostki czy przedsi\u0119biorstwa, s\u0105 proporcjonalne do osi\u0105ganych efekt\u00f3w<\/strong>. <\/span>St\u0105d bior\u0105 si\u0119 uproszczenia takie, jak: \u201cstart-up, kt\u00f3ry zbankrutowa\u0142, na pewno by\u0142 \u017ale zarz\u0105dzany lub nie oferowa\u0142 \u017cadnej warto\u015bci\u201d. <\/span><\/p>\n
Wystarczy odwr\u00f3ci\u0107 to za\u0142o\u017cenie, by doj\u015b\u0107 do wniosku, \u017ce to przedsi\u0119biorstwo, kt\u00f3re jest zarz\u0105dzane dobrze i warto\u015b\u0107 oferuje, na pewno odniesie sukces.\u00a0<\/span>Prawdopodobnie dlatego ludzie maj\u0105cy pierwszy kontakt z rynkiem finansowym rozumiej\u0105 go bardzo prosto: aby zarabia\u0107 pieni\u0105dze, wystarczy kupowa\u0107 \u201cdobre\u201d sp\u00f3\u0142ki, co znajduje potwierdzenie w filozofii Warrena Buffetta, kt\u00f3ry mawia\u0142, \u017ce wszystko, czego potrzebuje inwestor, to \u201ctrzy fantastyczne biznesy\u201d.<\/span><\/p>\n
Je\u015bli we\u017amiemy poprawk\u0119 na Efekt \u015bw. Mateusza, oka\u017ce si\u0119, \u017ce s\u0142owo \u201cfantastyczny\u201d nie jest tu zale\u017cne od jakiego\u015b modelu ilo\u015bciowego. Nie jest kwesti\u0105 tabelek w Excelu z wynikami analizy fundamentalnej, a zale\u017cy od widzimisi\u0119 t\u0142umu, kt\u00f3ry mo\u017ce nada\u0107 miano \u201cfantastycznych\u201d meme coinom takim, jak Pepe lub Dogecoin czy sp\u00f3\u0142ce AMC – z powod\u00f3w, kt\u00f3rych nie przewiduje \u017caden model. Kiedy takie instrumenty przyci\u0105gn\u0105 kapita\u0142, zadzia\u0142a sprz\u0119\u017cenie zwrotne\u00a0o kt\u00f3rym m\u00f3wi\u0142 George Soros<\/a>, pozwalaj\u0105ce im jeszcze bardziej umacnia\u0107 swoj\u0105 pozycj\u0119 i przyci\u0105ga\u0107 jeszcze wi\u0119cej pieni\u0119dzy.\u00a0<\/span><\/p>\n
Dlatego je\u015bli ma\u0142a sp\u00f3\u0142ka z potencja\u0142em do wzrostu jest ma\u0142o popularna,\u00a0 mo\u017ce by\u0107 z gruntu postrzegana przez rynek jako \u201cgorsza\u201d – niezale\u017cnie od tego jakie produkty czy us\u0142ugi oferuje.<\/strong> Niekorzystny wizerunek przek\u0142ada si\u0119 na mniejsze zainteresowanie handlem, a jej rynek jest mniej p\u0142ynny. Mniej p\u0142ynny rynek to potencjalnie rynek manipulowany, co dodatkowo odstrasza du\u017cych inwestor\u00f3w i sprawia, \u017ce taka sp\u00f3\u0142ka rzadziej pokrywana jest w bran\u017cowych analizach. I finalnie – zbiera ona mniejszy kapita\u0142, przez co ma dost\u0119p do mniejszej liczby opcji pozyskiwania \u015brodk\u00f3w w przysz\u0142o\u015bci, co dodatkowo spowalnia jej wzrost.\u00a0<\/strong><\/span><\/p>\n
W przypadku du\u017cych, popularnych przedsi\u0119biorstw sytuacja jest odwrotna<\/strong> – wysoka p\u0142ynno\u015b\u0107 stabilizuje cen\u0119 i przyci\u0105ga du\u017ce podmioty, a \u0142atwy dost\u0119p do finansowania pozwala inwestowa\u0107 w marketing, przejmowa\u0107 mniejsze przedsi\u0119biorstwa i tylko przyspiesza ich rozw\u00f3j. Dodatkowo, takie firmy \u0142atwiej przyci\u0105gaj\u0105 najbardziej utalentowanych pracownik\u00f3w, a ze wzgl\u0119du na si\u0142\u0119 marki, korzystaj\u0105 na sta\u0142ej obecno\u015bci w mediach, kt\u00f3ra pozwala dotrze\u0107 im do kolejnych inwestor\u00f3w.\u00a0<\/span><\/p>\n
Takie nier\u00f3wno\u015bci wida\u0107 na przyk\u0142adzie S&P 500, w kt\u00f3rym pierwsze 15 przedsi\u0119biorstw odpowiada za 40% wagi ca\u0142ego indeksu – z czego niemal 27% to zaledwie 5 sp\u00f3\u0142ek Big-Tech.\u00a0<\/span><\/p>\n
![\"indeks](\"https:\/\/forexrev.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/sp500_sklad.png\")
\u0179r\u00f3d\u0142o: https:\/\/www.slickcharts.com\/sp500<\/p><\/div>\n
W ten spos\u00f3b rynek finansowy – tak, jak i reszta \u015bwiata, faworyzuje tych, kt\u00f3rzy ju\u017c wcze\u015bniej wygrywali i potrafi wybaczy\u0107 im wi\u0119cej.\u00a0<\/span><\/p>\n
M.in. z tego powodu Lufthansa, w 2020 roku zosta\u0142a uratowana od bankructwa przez rz\u0105d Niemiec dzi\u0119ki 9 miliardom euro wsparcia. Linie lotnicze, kt\u00f3re znalaz\u0142y si\u0119 w trudnej sytuacji finansowej ze wzgl\u0119du na pandemi\u0119, by\u0142y przedsi\u0119biorstwem typu \u201ctoo big to fail\u201d. Mark\u0105 o zbyt du\u017cej rozpoznawalno\u015bci i zbyt du\u017cym znaczeniu gospodarczym, by rz\u0105d pozwoli\u0142 jej upa\u015b\u0107.<\/strong> Podobnie by\u0142o w przypadku afery Dieselgate z 2015 roku, kiedy to odkryto, \u017ce Volkswagen instalowa\u0142 w swoich samochodach oprogramowanie przek\u0142amuj\u0105ce wyniki test\u00f3w emisji spalin. Dzi\u0119ki sile marki i jej pozycji na rynku globalnym, VW przetrwa\u0142 skandal, z kt\u00f3rym mniejsze przedsi\u0119biorstwo mog\u0142oby sobie nie poradzi\u0107.\u00a0<\/span><\/p>\n
Dlatego znalezienie \u201cdobrej\u201d sp\u00f3\u0142ki nie wystarczy i praktycznie ka\u017cdy uczestnik rynku pr\u0119dzej czy p\u00f3\u017aniej przekona si\u0119, \u017ce handel na popularnych rynkach za pomoc\u0105 stosunkowo prostych metod – takich, jak momentum trading, czasami daje najlepsze efekty<\/strong>. Filozofia Dana Zangera, kt\u00f3ry zrobi\u0142 fortun\u0119 podczas ba\u0144ki Dot-Com, by\u0142a przecie\u017c banalna. Tylko cz\u0119\u015b\u0107 uwagi po\u015bwi\u0119ca\u0142 on analizie danych fundamentalnych kupowanych sp\u00f3\u0142ek i jak m\u00f3wi\u0142, du\u017co wa\u017cniejsze by\u0142o dla niego zaanga\u017cowanie du\u017cych graczy. <\/span><\/p>\n
Po prostu kupowa\u0142 to, co wcze\u015bniej zwr\u00f3ci\u0142o uwag\u0119 rynku:<\/span><\/p>\n
Pod\u0105\u017cam za du\u017cymi funduszami. Kiedy instytucje kupuj\u0105 akcje masowo na wysokim wolumenie, te\u017c kupi\u0119 te akcje. […] Wolumen jest ekstremalnie wa\u017cny. Tak naprawd\u0119 jest wszystkim. <\/span><\/p><\/blockquote>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
W teorii, by zarabiać na inwestowaniu w małe spółki czy kryptowaluty, wystarczy znaleźć te z dobrymi “fundamentami”. W praktyce sprawę utrudnia zjawisko, które sprawia, że bogaci przyciągają kapitał, a biedni… tracą nawet to, co mają. Kluczowe informacje: Efekt św. Mateusza … Continue reading