Pozew przeciw moskiewskiej giełdzie
Grupa traderów inwestujących na moskiewskiej giełdzie (MOEX) planuje złożyć przeciw niej pozew. Powodem są obcesowe działania giełdy, która w momencie nieprawdopodobnie gwałtownego spadku cen ropy, zablokowała im możliwość jakiejkolwiek reakcji, a następnie arbitralnie narzuciła niekorzystną cenę rozliczenia kontraktów.
Grupa poszkodowanych liczy póki co 150 zainteresowanych, ale w każdej chwili mogą dołączyć nowi. Podobnie kwota, której będą oni się domagać w pozwie zbiorowym przeciwko moskiewskiej giełdzie – a która wynosi obecnie miliard rubli (13,4 mln dol.) – może ulec dalszemu zwiększeniu, w miarę napływania kolejnych pokrzywdzonych oraz szacowania przez nich swoich szkód. Poinformowała o tym prowadząca sprawę kancelaria Milton Legal.
Powodem tych działań jest postepowanie władz giełdy z początku zeszłego tygodnia. 20 kwietnia, gdy ceny ropy marki WTI spadły poniżej zera, oprogramowanie używane przez giełdę oraz brokerów okazało się… nie przewidywać takiej opcji (!). Władze giełdy zachowały się w tej sytuacji bardzo podobnie do eksploatowanego przez siebie software’u i „zawiesiły” się – a dokładniej, całą giełdę. Całkowicie zamroziło to wszelkie operacje, odbierając także inwestorom możliwość jakiejkolwiek reakcji na szokowe spadki cen.
Gdy funkcjonowanie giełdy wznowiono, jej władze apodyktycznie oświadczyły, iż kontrakty na ropę, obsługę których zamrożono na poziomie 8,84 dolarów za baryłkę, zostają zamknięte z ceną rozliczenia –37,63 (!) za baryłkę. Naturalnie, bez pytania zainteresowanych o opinię ani dania im szansy na jakąkolwiek reakcję, o odmowie przyjęcia takiej „transakcji” nawet nie wspominając.
Skutkiem tej postawy, inwestorzy ponieśli wprost koszmarne straty (46,47 dolarów na baryłce). Wprost wynikają one przy tym z technicznej niesolidności giełdy. Na dodatek jej administracja na sytuację reagowała opieszale, nie dbając przy tym o bieżące poinformowanie zainteresowanych o możliwych spadkach, a także spodziewanych kłopotach technicznych.
Choć słuszność racji podnoszonych przez poszkodowanych inwestorów wydaje się bezsporna, przyszłość pozwu wcale nie jest niestety przesądzona. Jeśli bowiem pozew miał zostać złożony w sądzie rosyjskim – a na to wskazywałaby właściwość miejscowa zdarzenia – to prócz racji obiektywnych należy także wziąć pod uwagę poziom korupcji rosyjskiego sądownictwa oraz jego zupełne niemal uzależnienie od rządzącego establishmentu (oczywiście wbrew oficjalnym zapewnieniom o jego niezawisłości, które jednak należy traktować raczej w kategoriach humorystyczych).
Może mieć to o tyle duże znaczenie, że niezbędna w przypadku powodzenia pozwu byłaby odporność składu orzekającego na ewentualne naciski – na którą naturalnie trudno liczyć. Oczywistym jest bowiem, iż jeśli duża grupa inwestorów poniosła wielkie straty, nabywając (w efekcie machinacji giełdy) ropę po absurdalnie zawyżonej cenie, to ktoś na tych stratach zarobił – logika wskazywałaby, że byliby to oferenci ropy. Nie nastręcza zaś wielkiego wyzwania konstatacja, iż oferentami ropy w warukach rosyjskich są instytucje i koncerny państwowe, bądź też te kontrolowane przez „zaprzyjaźnionych” z władzą oligarchów.
Oczywiście, radykalnie ujemne ceny ropy na poziomie –37,63 dol. dotyczyły surowca marki WTI (a zatem amerykańskiego), rosyjska marka urals spadła „zaledwie” do 10,54 dol. – jednak jest to i tak dużo poniżej (by powiedzieć eufemistycznie) oczekiwań rosyjskich sprzedających. Można tutaj wspomnieć, że budżet Federacji Rosyjskiej, opierający się w 40% o wpływy z ropy, został w tym roku zaplanowany z założeniem ceny 42 dol. za baryłkę. Pytanie, czy moskiewski sąd stanie w tym sporze po stronie poszkodowanych, a przeciwko swoim faktycznym zwierzchnikom, wydaje się retorycznym.
Znacznie prędzej można by oczekiwać sukcesu w sądzie międzynarodowym, bądź też w trybunale arbitrażowym, nie wiadomo jednak, czy te opcje są prawnie wykonalne i czy w ogóle były rozpatrywane.
