Zakazy krótkoterminowej spekulacji wobec spadków na giełdach
Od kilku dni na giełdach króluje kolor czerwony – pandemia koronawirusa, ogłaszane wszem i wobec nakazy kwarantanny oraz zamykanie granic – a przede wszystkim związane z tym wszystkim wstrzymywanie produkcji i zamieranie międzynarodowej wymiany, spowodowały powszechne, dramatyczne spadki kursów akcji.
W jaki sposób zatrzymać panikę na giełdzie, wywołaną epidemią? Niektórzy powiedzą, że najprościej – zakazać. Z takiego wniosku wyszedł szereg rządów, skutkiem czego przez światowe giełdy przetoczyła się fala zakazów. Na cel czynniki rządowe obrały sobie zwłaszcza transakcje krótkoterminowe. W ich wyniku podmioty spekulacyjne – w dużej mierze wyspecjalizowane w tym instytucje finansowe – grające na ostre spadki, odnotowały szybkie i znaczne zyski. Źródłem jednak tychże wysokich zysków były w oczywisty sposób portfele innych graczy, w tym wielu drobniejszych oraz tych indywidualnych, a także np. fundusze zarządzające środkami emerytalnymi. W związku z tym transakcje krótkiej sprzedaży stanowią „medialny” i nośny politycznie temat, a co za tym idzie – szczególnie podatny na interwencje rządowe.
W Europie organy regulacyjne dokonały serii ograniczeń na rynku sprzedaży krótkoterminowej. Dotyczy to zwłaszcza Hiszpanii i Włoch, które objęły zakazem takich transakcji listę firm o wysokiej płynności (chodzi o 69 przedsiębiorstw hiszpańskich i 85 włoskich). Nadzór brytyjski zakazał z kolei gry na krótkotrwałe spadki w stosunku do części podmiotów ze wspomnianych krajów południa, a notowanych na giełdzie londyńskiej. Brytyjczycy dodatkowo obniżyli stopę procentową do najniższego historycznego poziomu – wynoszącego 0,25%.
Unijny organ nadzoru finansowego, ESMA, ogłosił wprowadzenie tymczasowego zaostrzenia wymogów w stosunku do graczy spekulacyjnych. W decyzji, która swym oddziaływaniem objąć ma teoretycznie całą UE, nakazuje posiadaczom zapisów krótkoterminowych na akcje obowiązkowe raportowanie, jeśli wartość pozycji, którymi obracają, osiągnie co najmniej 0,1% wartości kapitału w akcjach. Odbiorcą raportów mają być odpowiednie krajowe instytucje nadzorcze.
Najbardziej restrykcyjnie zareagowały władze na półwyspie koreańskim – rząd Republiki Korei zamroził wszystkie transakcje krótkoterminowe na najbliższe pół roku (Korei Północnej, z oczywistych względów, ten problem nie dotyczy – „po pierwsze brak armat”…). Według rządu w Seulu, jest to zabezpieczenie na wypadek wybuchu paniki. Dodają one, że jeśli sytuacja się unormuje, to zakaz zostanie przedterminowo zniesiony. Nie jest to pierwszy przypadek, gdy koreańskie organy regulacyjne wychodzą z założenia, że nadmiar ostrożności nie zaszkodzi i zamykają giełdę. Takie same posunięcie przedsięwzięto we wrześniu 2001, po atakach na WTC i Pentagon, później zaś w czasie kryzysu w 2008 roku.
Podobny zakaz jest także rozważany w Indiach, aczkolwiek jego zakres nie jest jeszcze jasny – wiadomo, że miałby dotyczyć przede wszystkim podmiotów o największej płynności. Działania stymulacyjne (póki co) bez wprowadzania zakazów podjęły instytucje amerykańskie (FED) i unijne (EBC). Ta pierwsza uruchomiła maszyny drukarskie, wypuszczając na rynek 500 mld dolarów, zaś w najbliższym czasie wolumen ten ma zostać podwojony. Bank europejski także zamierza dołożyć pieniądze na rynek, w wymiarze 120 mld euro – nie jednak naraz, jak amerykanie, lecz stopniowo do końca roku.
Zakazy wywołały głosy krytyki, płynące przede wszystkim ze środowisk finansowych. Wskazuje się przede wszystkim na niewielką skuteczność takich działań w obliczu paniki, której żaden zakaz nie jest w stanie powstrzymać. Pojawiają się jednak także opinie przeciwne tej tezie – a sugerujące, że krytykę słychać głównie z otoczenia zbliżonego do podmiotów, które mogłyby najwięcej zyskać na krótkoterminowej spekulacji
